"เด็กเปรียบเสมือนเมล็ดพันธ์ที่ต้องการการพัฒนาให้งอกงามทั้งสติปัญญาร่างกาย
จิตใจและสังคม การจัดการศึกษาที่ดีต้องส่งเสริมพัฒนาการเด็กให้เต็มศักยภาพในทุกด้านอย่างมีความหมาย"
การเรียนการสอนแบบเฟรอเบล ( Froebelian Model)
“เด็กเปรียบเสมือนเมล็ดพันธุ์ที่ต้องการการพัฒนาให้งอกงามทั้งสติปัญญาร่างกาย
จิตใจและสังคม การจัดการศึกษาที่ดี ต้องส่งเสริมพัฒนาการเด็กให้เต็มศักยภาพในทุกด้านอย่างมีความหมาย”
แนวคิดพื้นฐาน
เฟรอเบล นักการศึกษาชาวเยอรมันและผู้นำการศึกษาอนุบาล ผู้ได้รับการขนานนามว่าเป็น
“บิดาการศึกษาอนุบาล” เฟรอเบล เชื่อว่า
เด็กมีความสามารถสำหรับสิ่งดีงามและความรู้มาตั้งแต่เกิด การเรียนที่ดีต้องให้เด็กมีประสบการณ์ที่เด็กสามารถได้เล่น
ได้แสดงออก ได้ค้นหาสืบเสาะ ประสบการณ์ที่จัดให้เด็กนั้นต้องสะท้อนระดับพัฒนาการ ความสนใจการเรียนรู้ด้วยการลงมือกะทำอย่างเข้าใจของเด็กอย่างชัดเจน
เด็กควรได้รับประสบการณ์การเรียนรู้ทั้งในและนอกชั้นเรียน โดยเฉพาะการเรียนรู้จากประสบการณ์ที่ดีสำหรับเด็กคือ
การเล่น
การเรียนการสอน
ชุดอุปกรณ์หรือ Gifts เป็นชุดอุปกรณ์ที่เฟรอเบลพัฒนาขึ้นสำหรับการสอนเด็กปฐมวัย เป็นหัวใจสำคัญของสื่อการสอนและแบบเรียนสำหรับเด็ก
ชุดอุปกรณ์นี้ประกอบด้วยวัสดุสัมผัสได้ จำนวน 10
ชุด จุดประสงค์เพื่อกระตุ้นการรับรู้ความเหมือน ความสัมพันธ์
ความเกี่ยวเนื่อง และความหลากหลายให้กับเด็กด้วยการคิดอย่างมีเหตุผล (Cromwell,
1994: 6-7)
การงานอาชีพ หรือ Occupations เป็นกิจกรรมเสริมการเรียนชุดอุปกรณ์ที่เฟรอเบลกำหนดขึ้น
เพื่อให้การเรียนการสอนเด็กครอบคลุมพัฒนาการทุกด้าน มีหลากหลายเช่น พับกระดาษ
ฉีกกระดาษ ถักทอ ร้อยลูกปัด วาดภาพ ปั้นดินน้ำมัน สานริ้วกระดาษ เป็นต้น
ในการดำเนินกิจกรรมการเรียนนี้ ยังประกอบไปด้วยการร้องเพลง เต้นรำ การเคลื่อนไหว
การเล่นเกมที่สร้างความสนุกสนานให้กับเด็ก โดยเฉพาะการเล่นถือว่าเป็นกิจกรรมที่ส่งเสริมพัฒนาการเด็กสูงสุด
(Read,et. Al., 1993:183)
หลักการสอน
การเรียนการสอนแบบเฟรอเบล
เน้นการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนที่เด็กได้เล่นและเรียนรู้จากการเล่นและร้องเพลง โดยใช้อุปกรณ์การเล่นแบบชุดอุปกรณ์
และกิจกรรมการงานอาชีพ หลักการสอนที่สำคัญคือ
1. ครูต้องมีแผนการสอน
ครูต้องจัดเตรียมอุปกรณ์ชุดอุปกรณ์และกำหนอกิจกรรมการงานอาชีพ
ให้สอดคล้องกับวัย พัฒนาการและความพร้อมของเด็กในการเรียน แล้วเปิดโอกาสให้เด็กลงมือเล่นกับอุปกรณ์อย่างอิสระตามธรรมชาติ
โดยครูเป็นผู้สังเกตพร้อมให้การสนับสนุนการเรียนรู้
2. ครูต้องสอนระเบียบเมื่อเล่นเสร็จแล้ว
เด็กต้องเก็บชุดอุปกรณ์ที่เล่นเข้าที่ให้เป็นระเบียบ
เด็กจะได้เรียนรู้การมีระเบียบจากการเก็บชุดของเล่นนี้ เฟรอเบลกล่าวว่า “การกระทำที่เป็นระเบียบ
เป็นทางนำไปสู่การคิดที่เป็นระเบียบด้วย” (Gordon and Browne,1993:10)
นอกจากการเล่นชุดอุปกรณ์ ครูต้องจัดกิจกรรมการงานอาชีพและกิจกรรมนันทนาการอื่นๆ
เสริม เพื่อสร้างสุนทรีวิจักษ์และการเรียนความเป็นมนุษย์ ชีวิต และคุณงามความดีด้วย
เพราะชุดอุปกรณ์ที่เฟรอเบลสร้างขึ้นจะเน้นการส่งเสริมความเข้าใจหยั่งรู้เท่านั้น ซึ่งการพัฒนาเด็กต้องครอบคลุมถึงจิตใจ
อารมณ์ สังคม และคุณธรรมด้วย
การพัฒนาเด็กที่ดีต้องสอดคล้องผสมกลมกลืนไปกับธรรมชาติของเด็ก ให้เด็กเรียนรู้จากง่ายไปยาก
จากธรรมชาติของเด็กไปสู้การเรียนรู้ที่พึงปรารถนา โดยมีครูเป็นผู้แนะแนว และสนับสนุนให้เด็กเกิดภาวะสร้างสรรค์
รู้จักสัมพันธภาพทางสังคม
หลักการสำคัญของการจัดการเรียนการสอนต้องมีอย่างน้อย
6 ประการ ดังนี้
1.
เด็กสัมผัสการเรียนรู้ด้วยความสุข
2.
เด็กได้สังเกตอย่างเรียนรู้โดยมีครูแนะนำสนับสนุน
3.
เด็กเกิดภาวะสร้างสรรค์
จากากรคิดในการปฏิบัติกิจกรรม
4.
เด็กเกิดพัฒนาจิตนิยมจากกิจกรรมการงานอาชีพ
เช่น การเล่นเสรี การร้องเพลง การรู้จักเก็บของเข้าที่ เป็นต้น
5.
เด็กรู้จักการเข้าสังคมที่ถูกต้อง
จากการเล่นหรือการเรียนร่วมกับเพื่อนๆและฝึกการมีวินัยจากการทำกิจกรรมประจำวัน
6.
เด็กเพิ่มพูนการพัฒนาพุทธิปัญญา
เช่น การนับ การวัด การเปรียบเทียบ การจำแนก จากกิจกรรมการเล่นปนเรียนของเด็กที่ครูจัดสรรและกำหนดแผนมาอย่างเป็นระบบ